Czym jest zachowanie racjonalne w ekonomii?

Zachowanie racjonalne (racjonalno┼Ť─ç dzia┼éania) ÔÇö w ekonomii zak┼éada si─Ö, ┼╝e ka┼╝dy podmiot na rynku zachowuje si─Ö racjonalnie, wi─Öc podejmuje racjonalne decyzje. Stara si─Ö jak najmniejszym kosztem uzyska─ç jak najwi─Öksz─ů satysfakcj─Ö z nabytych d├│br, czyli stara si─Ö dokonywa─ç jak najbardziej optymalnych wybor├│w.

Czym jest zachowanie racjonalne w ekonomii?

Odpowied┼║ na pytanie czym jest racjonalno┼Ť─ç dzia┼éania w ekonomii, wcale nie jest tak oczywista, jak mog┼éoby si─Ö wydawa─ç. Dlatego zachowanie racjonalne najlepiej b─Ödzie wyt┼éumaczy─ç na przyk┼éadzie:

Rodzice, zamiast zadba─ç o to, by ich dzieci nie by┼éy g┼éodne, kupuj─ů dla siebie najnowsze telefony.

Czy takie zachowanie jest racjonalne? Tak, poniewa┼╝ rodzice z przyk┼éadu potrzebuj─ů szybkiego po┼é─ůczenia z internetem, przez co z ich perspektywy jest to zachowanie racjonalne.

W takim razie czym jest racjonalno┼Ť─ç dzia┼éania?

Zachowanie racjonalne to zachowanie, podczas kt├│rego jednostka dzia┼éa zgodnie z w┼éasnym interesem i nie wyrz─ůdza sobie krzywdy.

Czym jest ekonomia? Adam Smith

ÔÇ×Nie od przychylno┼Ťci rze┼║nika, piwowara czy piekarza oczekujemy naszego obiadu, lecz od ich dba┼éo┼Ťci o w┼éasny interes. Zwracamy si─Ö nie do ich humanitarno┼Ťci, lecz do egoizmu i nie m├│wimy im o naszych w┼éasnych potrzebach, lecz o ich korzy┼ŤciachÔÇŁ.

ÔÇö Adam Smith

Aspekty zasady gospodarno┼Ťci, czyli zachowania racjonalnego

Aspekty zasady gospodarno┼Ťci wskazuj─ů dwie drogi do osi─ůgni─Öcia optymalnego wyboru:

  • Maksymalnego Efektu ÔÇö Maksymalizacja efekt├│w z posiadanych ┼Ťrodk├│w:
    Zasada najwi─Ökszego efektu (np. maksymalizacja zysku).
    Zgodnie z zasad─ů maksymalnego efektu musimy policzy─ç stosunek efekt├│w do nak┼éad├│w i wybra─ç stosunek najwy┼╝szy:
    \frac{E}{N}Ôćĺmax
  • Minimalnego Nak┼éadu ÔÇö Minimalizacja nak┼éad├│w dla osi─ůgni─Öcia za┼éo┼╝onego celu:
    Zasada najmniejszego nak┼éadu (np. osi─ůgni─Öcie danego poziomu produkcji przy mo┼╝liwie najni┼╝szych kosztach).
    Zgodnie z zasad─ů minimalnego nak┼éadu liczymy stosunek nak┼éad├│w do efekt├│w i wybieramy stosunek najni┼╝szy:
    \frac{N}{E}Ôćĺmin

Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e nie ma mo┼╝liwo┼Ťci jednocze┼Ťnie maksymalizowa─ç zysku przy jak najni┼╝szych kosztach. Dlatego musimy wybra─ç mi─Ödzy maksymalizacj─ů efekt├│w a produkcj─ů po najni┼╝szych kosztach.

Jak obliczy─ç maksymalny efekt i minimalny nak┼éad ÔÇö zachowanie racjonalne w przyk┼éadach

Jak ju┼╝ wiemy, racjonalno┼Ť─ç dzia┼éania polega na uzyskaniu (d─ů┼╝eniu do uzyskania) jak najwi─Ökszej satysfakcji. Aby wiedzie─ç, kiedy mamy do czynienia z maksymalnym efektem oraz minimalnym nak┼éadem rozpiszemy to na przyk┼éadzie:

Maksymalny efekt i minimalny nak┼éad ÔÇö przyk┼éad:

Rozpisano trzy warianty produkcji butelek, na podstawie tabeli odpowiedz na pytania:

Wariant Efekt
(szt./dzień)
Nakład
(zł/dzień)
I400250
II420270
III450400

Nowe oznaczenia:

E ÔÇö Efekt;
N ÔÇö Nak┼éad.

a) Wybierz wariant o najwy┼╝szej efektywno┼Ťci ekonomicznej:

Aby znale┼║─ç wariant o maksymalnej efektywno┼Ťci, musimy podzieli─ç Efekty przez Nak┼éady:

Wariant\frac{E}{N}
I\frac{400}{250}=1,6
II\frac{420}{270}=1,55
III\frac{450}{400}=1,12

Wariant o najwy┼╝szej efektywno┼Ťci to wariant I, poniewa┼╝ im wy┼╝szy wynik, tym wi─Ökszy efekt.

b) Następnie wybierz wariant o minimalnym nakładzie:

Aby wyznaczyć minimalny nakład, mnożymy Nakład przez Efekt:

Wariant \frac{N}{E}
I \frac{250}{400}=0,62
II \frac{270}{420}=0,64
III \frac{400}{450}=0,88

Wariant o najmniejszym nakładzie to również wariant I. Im niższy wynik, tym mniejszy nakład.

c) Okre┼Ťl minimalny nak┼éad, jaki trzeba ponie┼Ť─ç, aby osi─ůgn─ů─ç produkcj─Ö na poziomie 400 butelek:

  • E = 400 butelek.

Aby obliczyć minimalny nakład, korzystamy z zasady minimalnego nakładu:

E Ôćĺ NMINÔćĺ 400 ┬Ě 0,62 = 248 z┼é/ dzie┼ä

  • Efekt.
  • Minimalny Nak┼éad.
  • Efekt, jaki chcemy osi─ůgn─ů─ç.
  • Wynik wariantu I z tabelki \frac{N}{E} z podpunktu b).
  • Nak┼éad, jaki musimy ponie┼Ť─ç.

Odp. Minimalny nak┼éad pozwalaj─ůcy zaoferowa─ç na rynku 400 sztuk butelek wynosi 248 z┼é/dzie┼ä.

d) Okre┼Ťl maksymalny poziom produkcji, jaki mo┼╝na osi─ůgn─ů─ç przy nak┼éadach r├│wnych 450 z┼é:

  • Nak┼éad = 450 z┼é.

W przeciwieństwie do podpunktu c) skorzystamy z zasady maksymalnego efektu:

N Ôćĺ EMAX Ôćĺ 450 ┬Ě 1,6 = 720 szt./dzie┼ä.

  • Nak┼éad.
  • Maksymalny efekt.
  • Nak┼éad, jaki mamy do dyspozycji.
  • Wynik z tabeli \frac{E}{N}, z podpunktu a) kt├│ry by┼é najwy┼╝szy.
  • Maksymalny Efekt, jaki uzyskamy.

Odp. Maksymalny poziom produkcji, jaki możemy uzyskać przy nakładach równych 450 zł, wynosi 720 szt./dzień.

e) Na koniec oszacuj zysk przedsiębiorstwa z wyprodukowanych butelek, jeżeli wynegocjowano cenę na poziomie 2 zł za butelkę:

Aby obliczy─ç zysk przedsi─Öbiorstwa, opieramy si─Ö na danych z podpunktu c).

  • E = 400 butelek.
  • N = 248 z┼é/dzie┼ä

Produkujemy 400 butelek i ka┼╝d─ů sprzedajemy po 2 z┼é, czyli:
400 butelek ┬Ě 2 z┼é = 800 z┼é.

Następnie zysk 800 zł odejmujemy od nakładu 248 zł:
800 z┼é – 248 z┼é = 552 z┼é.

Odp. Zysk przedsiębiorstwa po sprzedaży 400 butelek po 2 zł wyniesie 552 zł.

Oczywi┼Ťcie nie jest to zysk ekonomiczny, poniewa┼╝ jedyny poniesiony koszt, jaki uwzgl─Ödnili┼Ťmy to nak┼éad w wysoko┼Ťci 248 z┼é. Do obliczenia zysku ekonomicznego brakuje reszty poniesionych koszt├│w takich jak np. podatki.

5/5 - (2 votes)