Podzia┼é Ekonomii ­čÄô

Nauki ekonomiczne stawa┼éy si─Ö coraz szerszym zagadnieniem, dlatego niezb─Ödny by┼é podzia┼é ekonomii. W ramach og├│lnego poj─Öcia ekonomii istnieje kilka r├│┼╝nych podzia┼é├│w (ga┼é─Özi), kt├│re skupiaj─ů si─Ö na r├│┼╝nych aspektach. Ponadto istniej─ů r├│┼╝ne nurty my┼Ťli ekonomicznej, kt├│re maj─ů w┼éasne pogl─ůdy, co do s┼éuszno┼Ťci teorii ekonomicznych.

Główny podział ekonomii

podział ekonomii na mikroekonomię i makroekonomię

G┼é├│wny podzia┼é ekonomii to mikroekonomia oraz makroekonomia, dok┼éadniejsze publikacje wymieniaj─ů te┼╝ trzeci dzia┼é, jakim jest mezoekonomia.

Mikroekonomia

Mikroekonomia jest nauk─ů badaj─ůc─ů zachowania poszczeg├│lnych podmiot├│w tworz─ůcych gospodark─Ö (gospodarstwa domowe, przedsi─Öbiorstwa, pa┼ästwo, sektory gospodarcze, poszczeg├│lne rynki towarowe, poszczeg├│lne rynki us┼éug, rynki czynnik├│w produkcji) w procesie podejmowania decyzji i alokacji zasob├│w.

Warto pami─Öta─ç:

  • analizuje jak pojedyncze podmioty dysponuj─ů/alokuj─ů swoje dobra rzadkie;
  • bada zachowanie wielko┼Ťci popytu oraz poda┼╝y od czynnik├│w cenowych oraz poza cenowych.

Mikroekonomia przykłady

  • zmiana ceny cebuli,
  • badanie bezrobocia w┼Ťr├│d by┼éych student├│w Uniwersytetu Warszawskiego.

Makroekonomia

Podzia┼é ekonomii ma swoje przeciwie┼ästwa, dla mikroekonomii jest to makroekonomia, kt├│ra bada zale┼╝no┼Ťci mi─Ödzy agregatami ekonomicznymi. To elementy sk┼éadaj─ůce si─Ö z sumy innych zmiennych. Na przyk┼éad produkt krajowy brutto (PKB) danego kraju reprezentuje sum─Ö wszystkich towar├│w i us┼éug wytwarzanych przez wszystkie przedsi─Öbiorstwa, gospodarstwa domowe i inne podmioty w kraju.

Najpro┼Ťciej m├│wi─ůc Makroekonomia jest nauk─ů analizuj─ůc─ů zjawiska i procesy w ca┼éej gospodarce.

Makroekonomia przykłady:

  • poziom cen w Polsce wzr├│s┼é;
  • spad┼éa warto┼Ť─ç pieni─ůdza w Polsce.

Mezoekonomia

Nauka badaj─ůca gospodark─Ö regionu ÔÇô o tym dziale ekonomii wspominam bardziej jako ciekawostk─Ö, poniewa┼╝ jest jest cz─Östo pomijana je┼╝eli chodzi o podzia┼é ekonomii.

Mezoekonomia przykłady:

  • Badanie gospodarek nadmorskich.

Podzia┼é ekonomii na ekonomi─Ö normatywn─ů i ekonomi─Ö pozytywn─ů

Podział ekonomii Normatywna Pozytywna

Ekonomia Normatywna (warto┼Ťciuj─ůca)

Ekonomia normatywna jest szko┼é─ů my┼Ťli ekonomicznej, kt├│ra wyra┼╝a deklaracje warto┼Ťci, os─ůdy i opinie w temacie polityki gospodarczej, twierdze┼ä i rynk├│w. Ocenia sytuacje oraz wyniki zachowa┼ä ekonomicznych jako moralnie dobre lub z┼ée.

Najpro┼Ťciej m├│wi─ůc opiera si─Ö na subiektywnych (w┼éasnych) ocenach zjawisk.

Ekonomia normatywna odpowiada na pytania:

  • Jak powinno by─ç?
  • Co by┼éoby, gdyby?
  • Jak mog┼éoby by─ç lepiej?

Ekonomia normatywna przykłady:

  • cena banan├│w na Pozna┼äskim rynku jest za wysoka;
  • rz─ůd powinien prowadzi─ç polityk─Ö maj─ůc─ů na celu obni┼╝enie stopy bezrobocia;
  • dochody nauczycieli powinny by─ç wy┼╝sze;
  • podzia┼é bogactwa na ┼Ťwiecie jest niesprawiedliwy.

Ekonomia pozytywna (opisowa)

Podzia┼é ekonomii tak jak poprzednio ma swoj─ů przeciwstawn─ů odmian─Ö, dla ekonomii behawioralnej jest to ekonomia pozytywna.

Wi─Ökszo┼Ť─ç ekonomist├│w opiera swoje przysz┼ée prognozy na tym, co ju┼╝ si─Ö wydarzy┼éo i co dzieje si─Ö w danej gospodarce. Ten proces badawczy to ekonomia pozytywna.

Najpro┼Ťciej m├│wi─ůc, opiera si─Ö na obiektywnym naukowym obja┼Ťnianiu zasad funkcjonowania gospodarki.

Ekonomia Pozytywna odpowiada na pytania:

  • Jak jest?
  • Jaki jest stan rzeczy?

Ekonomia pozytywna przykłady:

  • wzrost cen banan├│w, przy innych czynnikach bez zmian spowoduje spadek ilo┼Ťci nabywanych banan├│w;
  • podniesienie opodatkowania wyrob├│w alkoholowych b─Ödzie zniech─Öca─ç spo┼éecze┼ästwo do spo┼╝ycia alkoholu.

Ekonomia pozytywna, a ekonomia normatywna, jaka jest r├│┼╝nica?

Podzia┼é ekonomii na pozytywn─ů i normatywn─ů mo┼╝e powodowa─ç trudno┼Ťci, poni┼╝szy przyk┼éad powinien to wyja┼Ťni─ç:

Gdy we┼║miemy wska┼║nik bezrobocia za maj, to ekonomista opieraj─ůcy si─Ö na ekonomii pozytywnej poda wska┼║nik bezrobocia z maja i ewentualnie mo┼╝e poda─ç przyczyny takiego stanu, poniewa┼╝ s─ů to fakty, a ekonomista opieraj─ůcy si─Ö na ekonomii normatywnej zacznie si─Ö zastanawia─ç, jaki b─Ödzie poziom bezrobocia w przysz┼éym miesi─ůcu (w naszym przyk┼éadzie w czerwcu) i czym mo┼╝e by─ç to spowodowane.

Podzia┼é ekonomii na klasyczn─ů oraz behawioraln─ů

ekonomia klasyczna i behawioralna

Ekonomia klasyczna i behawioralna to dwa r├│┼╝ne podej┼Ťcia badania ludzkich zachowa─ç i ich interakcji z rynkiem. Klasyczne podej┼Ťcie zak┼éada, ┼╝e konsumenci podejmuj─ů racjonalne decyzje. Natomiast podej┼Ťcie behawioralne kwestionuje racjonalno┼Ť─ç podejmowanych decyzji koryguj─ůc padania poprzez czynniki psychologiczne, spo┼éeczne oraz emocjonalne.

Klasyczna

Filary klasycznej ekonomii opieraj─ů si─Ö na trzech podstawowych za┼éo┼╝eniach:

  • konsumenci s─ů racjonalni;
  • jednostki podejmuj─ů decyzj─Ö kieruj─ůc si─Ö wy┼é─ůcznie w┼éasnym interesem;
  • konsumenci zmieniaj─ů swoje decyzje i przekonania w oparciu o aktualne dane.

Wed┼éug klasycznej ekonomii ludzie zawsze podejmuj─ů optymaln─ů decyzj─Ö na podstawie analizy koszt├│w i korzy┼Ťci p┼éyn─ůcej z ka┼╝dej dost─Öpnej opcji (koszt alternatywny). Zgodnie z t─ů teori─ů, racjonalnie my┼Ťl─ůcy konsumenci podejmuj─ů decyzj─Ö wy┼é─ůcznie na podstawie tego, co przyniesie im najwi─Öksz─ů korzy┼Ť─ç pomijaj─ůc emocje i inne czynniki zewn─Ötrzne.

Behawioralna

Ekonomia behawioralna to podzia┼é ekonomii, kt├│ry ┼é─ůczy teori─Ö ekonomiczn─ů z psychologi─ů, aby zbada─ç, dlaczego ludzie czasami dokonuj─ů nieracjonalnych decyzji.

Ludzie s─ů emocjonalni, ┼éatwo rozpraszani przez wsp├│┼éczesny ┼Ťwiat i podlegaj─ů zewn─Ötrznym wp┼éywom, z czego zdaj─ů sobie spraw─Ö ekonomi┼Ťci behawioralni. Nie znaczy to, ┼╝e ekonomia behawioralna zak┼éada, ┼╝e jednostki s─ů g┼éupie lub niezdolne do podejmowania ┼Ťwiadomych decyzji. Rzecz w tym, ┼╝e decyzje podejmowane s─ů w spos├│b niedoskona┼éy.

W celu zobrazowania dobrym przyk┼éadem b─Ödzie ch─Ö─ç zrzucenia wagi. Rozs─ůdna osoba wie, ┼╝e jedynym mo┼╝liwym sposobem na schudni─Öcie jest spalanie wi─Ökszej ilo┼Ťci kalorii ni┼╝ si─Ö przyjmuje. Zgodnie z tradycyjn─ů ekonomi─ů, ka┼╝dy mo┼╝e schudn─ů─ç w ┼éatwy spos├│b poprzez jedzenie mniej i ─çwiczenia wi─Öcej. Jednak┼╝e ka┼╝dy kto podejmowa┼é pr├│b─Ö zrzucenia wagi wie jak trudny jest to proces w rzeczywisto┼Ťci. Pojawiaj─ů si─Ö czynniki utrudniaj─ůce takie jak np. s┼éodka przek─ůska na pocieszenie, nowy produkt. kt├│ry kusi po┼é─ůczeniem smak├│w lub limitowan─ů edycj─ů.

Ekonomia behawioralna wprowadza do swoich modeli anomalnie w zachowaniu jednostki, kt├│rych nie potrafi wyja┼Ťni─ç ekonomia klasyczna.

Podzia┼é ekonomii na szko┼éy my┼Ťli ekonomicznej

Ekonomi┼Ťci nie byli zgodni co do wszystkich definicji, modeli oraz rozwi─ůzywania problem├│w ekonomicznych, dlatego powstawa┼éy nowe od┼éamy ekonomi modyfikuj─ůce obecne pogl─ůdy lub tworz─ůce zupe┼énie nowe spojrzenia i modele[1].

  • ekonomia klasyczna (szko┼éa klasyczna) ÔÇö dominuj─ůca szko┼éa teorii ekonomicznej, kt├│ra mia┼éa sw├│j pocz─ůtek w XVIII i XIX wieku w Wielkiej Brytanii. Przedstawicielami klasycyzmu s─ů Adam Smith, David Ricardo, Thomas Malthus, Anne Robert Jacques Turgot, John Stuart Mill, Jean-Baptiste Say i Eugen B├Âhm von Bawerk;
  • ekonomia neoklasyczna ÔÇö zawiera┼éa idee, takie jak maksymalizacja u┼╝yteczno┼Ťci, teoria racjonalnego wyboru i analiza kra┼äcowa, czyli jak jednostki podejmuj─ů optymalne decyzje;
  • ekonomia keynesowska ÔÇö nazwa pochodzi na cze┼Ť─ç prekursora tej my┼Ťli ekonomicznej, brytyjskiego ekonomisty Johna Maynarda Keynesa. Powsta┼é─ů podczas wielkiego kryzysu w latach 30. XX wieku;
  • ekonomia monetarna (monetaryzm) ÔÇö bada prowadzenie oraz skutki polityki pieni─Ö┼╝nej. Przyk┼éadowo wp┼éyw na stopy procentowe i inflacj─Ö oraz konsekwencje dzia┼éa┼ä politycznych bank├│w centralnych. W badaniach uwzgl─Ödniane s─ů r├│wnie┼╝ zjawiska makroekonomiczne, kt├│re wp┼éywaj─ů na proces decyzyjny;
  • ekonomia austriacka ÔÇö wyr├│┼╝nia si─Ö g┼é├│wnie tym, ┼╝e w przeciwie┼ästwie do wi─Ökszo┼Ťci szk├│┼é ekonomii, kt├│re wykorzystuj─ů dane oraz modele ekonomiczne opiera si─Ö na logice my┼Ťlenia a priori, aby zidentyfikowa─ç powszechnie stosowane regu┼éy ekonomiczne;
  • ekonomia marksistowska ÔÇö w przeciwie┼ästwie do wcze┼Ťniej wymienionych szk├│┼é ekonomicznych, marksizm neguje w pe┼éni woln─ů gospodark─Ö. Przedstawiciel tej szko┼éy Karol Marks koncentruje si─Ö na warto┼Ťci pracy w gospodarce.

Szerzej opisane szko┼éy my┼Ťli ekonomicznej

Podział ekonomii na specjalizacje

Ostatni opisany podzia┼é to podzia┼é na ga┼é─Özie ekonomii kt├│re skupiaj─ů si─Ö na konkretnym obszarze bada┼ä. Jest wi─Öc, przyk┼éadowo ekonomia pracy, kt├│ra bada rynek pracy; finanse publiczne, kt├│re badaj─ů dochody i wydatki rz─ůdu; ekonomia mi─Ödzynarodowa, kt├│ra bada przep┼éyw zasob├│w mi─Ödzy narodami itd.

Co ciekawe, ten podzia┼é ekonomii jest wymieniany g┼é├│wnie w publikacjach zagranicznych. Natomiast w Polskich funkcjonuj─ů tylko wcze┼Ťniej wymienione[2].

  • ekonomia behawioralna ÔÇö bada psychologi─Ö stoj─ůc─ů za podejmowaniem decyzji ekonomicznych i dzia┼éalno┼Ťci─ů gospodarcz─ů przez jednostki i instytucje oraz konsekwencje tych decyzji. Ekonomia behawioralna bada s┼éuszno┼Ť─ç za┼éo┼╝enia, ┼╝e jednostki s─ů doskonale racjonalne;
  • ekonomia ekologiczna ÔÇö bada relacje mi─Ödzy gospodark─ů a ┼Ťrodowiskiem w celu znalezienia sposobu na zr├│wnowa┼╝ony rozw├│j;
  • ekonomia ┼Ťrodowiska ÔÇö ma na celu zwi─Ökszenie troski o ┼Ťrodowisko naturalne. Obejmuje neoklasyczn─ů analiz─Ö koszt├│w zewn─Ötrznych i korzy┼Ťci zewn─Ötrznych. Wed┼éug tego punkt widzenia rozs─ůdne jest ograniczenie rozwoju gospodarczego na rzecz ochrony ┼Ťrodowiska. Ekonomia ┼Ťrodowiskowa mo┼╝e przyj─ů─ç bardziej radykalne podej┼Ťcie i kwestionowa─ç, czy wzrost gospodarczy jest po┼╝─ůdany;
  • ekonomia zdrowia ÔÇö skupia si─Ö na sektorze ochrony zdrowia i opieki zdrowotnej. G┼é├│wnie wykorzystywany w mikroekonomii;
  • ekonomia informacji ÔÇö bada wp┼éyw informacji i system├│w informacyjnych na gospodarki i ich zachowania. G┼é├│wnie wykorzystywane w mikroekonomii;
  • ekonomia mi─Ödzynarodowa ÔÇö skupia si─Ö na stosunkach gospodarczych oraz na tym jak handel, inwestycje, przep┼éyw pracy wp┼éywaj─ů na gospodarki. Chocia┼╝ mo┼╝e wykorzystywa─ç modele mikroekonomiczne, wykorzystywana jest g┼é├│wnie do agregat├│w makroekonomicznych;
  • ekonomia pracy ÔÇö podzia┼é ekonomii, kt├│ry skupia si─Ö na wynagrodzeniach, stosunkach przemys┼éowych oraz rynku pracy. Pocz─ůtkowo skupia┼éa si─Ö na neoklasycznych za┼éo┼╝eniach dotycz─ůcych poda┼╝y pracy i kra┼äcowego dochodu z pracy. Aktualnie koncentruj─ů si─Ö na czynnikach niepieni─Ö┼╝nych, takich jak motywacja, dobrobyt i niedob├│r na rynku pracy.
  • ekonomia monetarna ÔÇö bada rynki pod k─ůtem ┼Ťrodk├│w p┼éatniczych (pieni─ůdza);
  • ekonomia spo┼éeczne ÔÇö bada zwi─ůzek mi─Ödzy gospodark─ů a populacj─ů, wykorzystuj─ůc metody ekonomiczne do badania demografii;
  • finanse publiczne ÔÇö bada rol─Ö rz─ůdu w gospodarce, w tym wydatki publiczne, podatki, deficyt itp.
  • gospodarka miejska ÔÇö wykorzystuje metody ekonomiczne do badania miast, w tym transportu, mieszkalnictwa, przest─Öpczo┼Ťci itp.
  • ekonomia rozwoju ÔÇö zajmuje si─Ö problemami ub├│stwa i niedorozwoju w najbiedniejszych krajach ┼Ťwiata. Zajmuje si─Ö zar├│wno mikro jak i makro aspektami rozwoju gospodarczego;
  • ekonometria ÔÇö wykorzystuje dane do znalezienia prostych zale┼╝no┼Ťci. Wykorzystuje metody statystyczne, modele regresji i dane do przewidywania wynik├│w polityki gospodarczej.

5/5 - (4 votes)