...
Przejd┼║ do tre┼Ťci

Makroekonomia ­čîĆ

makroekonomia
Postaw mi kaw─Ö na buycoffee.to

Makroekonomia jest ga┼é─Özi─ů ekonomi analizuj─ůc─ů zachowanie ca┼éej gospodarki ÔÇô rynk├│w, przedsi─Öbiorstw, konsument├│w i rz─ůdu. Zadaniem makroekonomii jest badanie zjawisk takich jak inflacja, poziom cen, tempo wzrostu gospodarczego, dochodu narodowego, produktu krajowego brutto (PKB) oraz zmiany w poziomie bezrobocia.

Niekt├│re z kluczowych pyta┼ä, kt├│rymi si─Ö zajmuje to: Co powoduje bezrobocie? Co powoduje inflacj─Ö? Co tworzy lub stymuluje wzrost gospodarczy? Makroekonomia pr├│buje zmierzy─ç, jak dobrze funkcjonuje gospodarka, zrozumie─ç, jakie si┼éy j─ů nap─Ödzaj─ů i przewidzie─ç, w jaki spos├│b mo┼╝na poprawi─ç wydajno┼Ť─ç┬ágospodarki.

Makroekonomia ÔÇô historia powstania

Termin ÔÇ×makroekonomiaÔÇŁ si─Öga lat 40-tych XX wieku, jednak wiele z podstawowych poj─Ö─ç makroekonomii jest przedmiotem bada┼ä od wielu lat. Tematy takie jak bezrobocie, ceny, wzrost i handel interesowa┼éy ekonomist├│w od pocz─ůtku istnienia ekonomii (czyli XVIII wieku). Elementy wcze┼Ťniejszych prac Adama Smitha i Johna Stuarta Milla dotyczy┼éy kwestii, kt├│re obecnie uznaje si─Ö za domen─Ö makroekonomii.

Cz─Östo John Maynard Keynese i jego dzie┼éo ÔÇ×Og├│lna teoria zatrudnienia, procentu i pieni─ůdzaÔÇŁ z 1936 r. jest uwa┼╝ane za pocz─ůtek makroekonomii jak─ů znamy dzi┼Ť. Keynes wyja┼Ťni┼é w niej skutki Wielkiego Kryzysu, kiedy to towary nie by┼éy sprzedawane, a pracownicy pozostawali bez pracy.

Przed spopularyzowaniem teorii Keynesa ekonomi┼Ťci na og├│┼é nie rozr├│┼╝niali mikro- i makroekonomii. Twierdzono, ┼╝e te same mikroekonomiczne prawo popytu i poda┼╝y, kt├│re dzia┼éa na poszczeg├│lnych rynkach d├│br dzia┼éa r├│wnie┼╝ w makroekonomii. Dok┼éadniej opisywa┼é to Leon Walras.

Zwi─ůzek mi─Ödzy rynkami towar├│w a zmiennymi finansowymi o du┼╝ej skali, takimi jak poziom cen i stopy procentowe, zosta┼éy wyja┼Ťnione poprzez wyj─ůtkow─ů rol─Ö, jak─ů odgrywa w gospodarce pieni─ůdz jako ┼Ťrodek wymiany mi─Ödzy krajami, przez ekonomist├│w takich jak Knut Wicksell, Irving Fisher i Ludwig von Mises. Wyja┼Ťnili zwi─ůzek mi─Ödzy rynkami towar├│w a wielkoskalowymi zmiennymi┬áfinansowymi, takimi jak poziomy cen i stopy procentowe, poprzez wyj─ůtkow─ů rol─Ö pieni─ůdza, kt├│ry odgrywa w gospodarce ┼Ťrodek wymiany.

R├│┼╝nica mi─Ödzy mikroekonomi─ů a makroekonomi─ů

Makroekonomia r├│┼╝ni si─Ö┬áod mikroekonomii tym, ┼╝e jak sama nazwa wskazuje mikro-ekonomia koncentruje si─Ö na czynnikach wp┼éywaj─ůcych na poszczeg├│lne jednostki lub firmy. Czynniki badane zar├│wno w mikroekonomii, jak i makroekonomii zazwyczaj wp┼éywaj─ů na siebie nawzajem.

Kluczowe rozr├│┼╝nienie mi─Ödzy mikro- i makroekonomi─ů polega na tym, ┼╝e agregaty makroekonomiczne (suma wielko┼Ťci jednostkowych) mog─ů czasami zachowywa─ç si─Ö w bardzo odmienny spos├│b lub nawet odwrotnie ni┼╝ podobne zmienne mikroekonomiczne. Na przyk┼éad Keynes powo┼éa┼é si─Ö na tzw. paradoks oszcz─Ödno┼Ťci, kt├│ry m├│wi, ┼╝e jednostki oszcz─Ödzaj─ů pieni─ůdze, aby budowa─ç bogactwo (mikro). Jednak gdy wszyscy naraz pr├│buj─ů zwi─Ökszy─ç swoje oszcz─Ödno┼Ťci, mo┼╝e to przyczyni─ç si─Ö do spowolnienia gospodarki i mniejszego bogactwa w tej gospodarce (makro). Dzieje si─Ö tak dlatego, ┼╝e nast─ůpi┼éoby ograniczenie wydatk├│w, co wp┼éyn─Ö┼éoby na przychody przedsi─Öbiorstw i obni┼╝enie p┼éac pracownik├│w, kt├│rzy kupowaliby jeszcze mniej przez co przedsi─Öbiorstwa mia┼éyby jeszcze mniejsze dochody i tak dalej.

Tymczasem mikroekonomia przygl─ůda si─Ö tendencjom gospodarczym, czyli temu, co mo┼╝e si─Ö sta─ç, gdy jednostki dokonuj─ů okre┼Ülonych wybor├│w. Jednostki s─ů zwykle klasyfikowane w podgrupy, takie jak kupuj─ůcy, sprzedaj─ůcy i w┼éa┼Ťciciele firm. Te podmioty oddzia┼éuj─ů na siebie zgodnie z prawami popytu i poda┼╝y, wykorzystuj─ůc pieni─ůdze i stopy procentowe jako mechanizmy cenowe do koordynacji.

Szko┼éy my┼Ťli ekonomicznej w makroekonomii

Dziedzina makroekonomii jest zorganizowana w wiele r├│┼╝nych szk├│┼é my┼Ťli ekonomicznej o odmiennych pogl─ůdach na temat funkcjonowania rynk├│w i ich uczestnik├│w.

Szko┼éa ekonomii klasycznej (ekonomia klasyczna, ekonomi┼Ťci klasyczni, szko┼éa klasyczna)

makroekonomia ekonomia klasyczna

Szko┼éa klasycznej my┼Ťli ekonomicznej jest cz─Östo uwa┼╝ana za fundament wsp├│┼éczesnej ekonomii. Opracowana przez┬áAdama Smitha, Davida Ricardo i Jean-Baptiste SayÔÇÖa. Ekonomia klasyczna sugeruje, ┼╝e gospodarka na og├│┼é dzia┼éa najefektywniej, gdy interwencja rz─ůdu jest minimalna i dotyczy ochrony w┼éasno┼Ťci prywatnej, promowania wolnego handlu i ograniczania wydatk├│w rz─ůdowych. Ogranicza ingerencj─Ö pa┼ästwa do d├│br publicznych takich jak obronno┼Ť─ç, porz─ůdek publiczny oraz edukacje.

Termin ÔÇ×ekonomi┼Ťci klasyczniÔÇŁ nie jest w rzeczywisto┼Ťci szko┼é─ů my┼Ťli makroekonomicznej, ale etykiet─ů stosowan─ů najpierw przez Karola Marksa, a p├│┼║niej przez Keynesa w celu okre┼Ťlenia poprzednich my┼Ťlicieli ekonomicznych, z kt├│rymi odpowiednio si─Ö nie zgadzali.

Główne wyróżniki szkoły klasycznej:

  • rynek dzia┼éa najefektywniej gdy interwencja rz─ůdu jest minimalna.

Ekonomia Keynesowska (Keynesizm)

Ekonomia Keynesowska

Ekonomia Keynesowska rozwin─Ö┼éa si─Ö w latach 30. XX wieku jako odpowied┼║ na wielki┬ákryzys. Legitymizacja istniej─ůcej gospodarki nie by┼éa w stanie wyja┼Ťni─ç trwaj─ůcego kryzysu gospodarczego i masowego bezrobocia. Keynes po pierwsze skupia┼é si─Ö na zagregowanym popycie jako g┼é├│wnym czynniku w kwestiach takich jak bezrobocie i cykl koniunkturalny. Po drugie twierdzi┼é, ┼╝e kryzys spowodowany jest niestabiln─ů gospodark─ů, kt├│ra dzia┼éa┼éa na podstawie ekonomi klasycznej. W zwi─ůzku z tym by┼é za interwencj─ů rz─ůdu w celu stymulowania gospodarki. Keynes twierdzi┼é, ┼╝e gospodarka jako ca┼éo┼Ť─ç mo┼╝e funkcjonowa─ç inaczej ni┼╝ poszczeg├│lne rynki, dlatego wymaga┼é zmiany zasad oraz polityki.

Główne wyróżniki keynesizmu:

  • rz─ůd powinien interweniowa─ç w gospodark─Ö, aby by┼éa stabilniejsza.
  • zwi─Ökszanie wydatk├│w rz─ůdowych w celu o┼╝ywienia wzrostu gospodarczego.

Ekonomia monetarna (monetaryzm)

Makroekonomia ­čîĆ Makroekonomia

Monetaryzm jest ga┼é─Özi─ů ekonomii keynesowskiej, kt├│rej stworzenie przypisuje si─Ö┬áMiltonowi Friedmanowi. Monetary┼Ťci argumentowali, ┼╝e keynesowska polityka fiskalna by┼éa znacznie mniej skuteczna ni┼╝ sugerowali to zwolennicy ekonomii keynesowskiej. Promowali wczesne idea┼éy klasyczne, takie jak wiara w efektywno┼Ť─ç rynku. Podkre┼Ťlali te┼╝ wp┼éyw kontroli poda┼╝y pieni─ůdza jako spos├│b na kontrolowanie inflacji.

Jednak┼╝e monetary┼Ťci zauwa┼╝aj─ů ograniczenia polityki monetarnej, kt├│re sprawiaj─ů, ┼╝e precyzyjne dostrajanie gospodarki nie jest zalecane i zamiast tego preferuj─ů przestrzeganie zasad polityki, kt├│ra promuj─ů stabilne stopy inflacji.

Główne wyróżniki monetaryzmu:

  • powr├│t do koncepcji wolnego rynku z ekonomii klasycznej;
  • regulacja gospodarki poprzez utrzymanie mocnej waluty oraz zmiany podstawowych st├│p procentowych.

Nowa ekonomia klasyczna (nowoklasyczna)

Makroekonomia ­čîĆ Makroekonomia

Za tw├│rc─Ö szko┼éy my┼Ťli nowoklasycznej uwa┼╝any jest Robert Lucas Jr., kt├│ry wraz z nowymi keynesistami, opiera si─Ö g┼é├│wnie na integracji podstaw mikroekonomicznych z makroekonomi─ů, aby rozwi─ůza─ç ra┼╝─ůce sprzeczno┼Ťci teoretyczne mi─Ödzy tymi dwoma przedmiotami.

Szko┼éa nowoklasyczna podkre┼Ťla znaczenie mikroekonomii i modeli opartych na tym zachowaniu. Ekonomi┼Ťci nowoklasyczni zak┼éadaj─ů, ┼╝e wszyscy uczestnicy rynku maj─ů realne oczekiwania, co w┼é─ůczaj─ů do modeli makroekonomicznych. Uwa┼╝aj─ů, ┼╝e bezrobocie jest w du┼╝ej mierze dobrowolne, a dyskretna polityka fiskalna destabilizuje. Natomiast inflacja mo┼╝e by─ç kontrolowana za pomoc─ů polityki pieni─Ö┼╝nej.

Główne wyróżniki nowej ekonomii klasycznej:

  • oczekiwania podmiot├│w gospodarczych s─ů racjonalne;
  • rynki zawsze znajduj─ů si─Ö┬áw stanie r├│wnowagi;
  • czynniki poda┼╝owe decyduj─ů o rozmiarach produkcji oraz zatrudnienia.

Nowy Keynesizm (nowa ekonomia keynesowska)

Nowy Keynesizm powsta┼é jako odpowied┼║ na krytyk─Ö ze strony zwolennik├│w nowej ekonomii klasycznej oraz monetaryzmu. Szko┼éa nowokeynesowska pr├│buje doda─ç podstawy mikroekonomiczne do tradycyjnych keynesowskich teorii ekonomicznych. Podczas gdy nowokeynesi┼Ťci akceptuj─ů, ┼╝e gospodarstwa domowe i firmy dzia┼éaj─ů w oparciu o racjonalne oczekiwania, nadal utrzymuj─ů, ┼╝e istnieje wiele niedoskona┼éo┼Ťci w funkcjonowaniu rynku, w tym sztywno┼Ť─ç (lepko┼Ť─ç) cen i p┼éac. Z powodu tej ÔÇ×sztywno┼ŤciÔÇŁ rz─ůd mo┼╝e poprawi─ç warunki makroekonomiczne poprzez polityk─Ö fiskaln─ů i monetarn─ů.

Główne wyróżniki nowego keynesizmu:

  • stworzenie hipotezy p┼éac wp┼éywaj─ůcych na efektywno┼Ť─ç;
  • za┼éo┼╝enie ÔÇ×lepko┼ŤciÔÇŁ cen, czyli op├│┼║nieniem w dostosowywaniu si─Ö┬ácen do si┼éy poda┼╝y i popytu.

Ekonomia austriacka (szkoła austriacka)

makroekonomia ekonomia austriacka

Powstanie szko┼éy austriackiej przypisuje si─Ö Carlowi Mengerowi (autor teorii kra┼äcowej) oraz Eugenowi von B├Âhm-Bawerk┬á(autor subiektywnej torii procentu). Jednak┼╝e najbardziej rozpoznawalnym ekonomista nurtu austriackiego jest Ludwig von Mises. Szko┼éa austriacka jest starsz─ů szko┼é─ů ekonomii, kt├│ra odnotowuje pewien odrodzony wzrost popularno┼Ťci. Austriackie teorie ekonomiczne odnosz─ů si─Ö g┼é├│wnie do zjawisk mikroekonomicznych. Jednak┼╝e, podobnie jak tzw. ekonomi┼Ťci klasyczni, nigdy nie oddzielali oni ┼Ťci┼Ťle mikro- i makroekonomii.

Teorie austriackie maj─ů r├│wnie┼╝ wa┼╝ne implikacje dlatego, co w innych przypadkach jest uwa┼╝ane za tematy makroekonomiczne. W szczeg├│lno┼Ťci austriacka teoria cyklu koniunkturalnego wyja┼Ťnia szeroko zsynchronizowane (makroekonomiczne) wahania aktywno┼Ťci gospodarczej na r├│┼╝nych rynkach, wynikaj─ůce z polityki pieni─Ö┼╝nej oraz roli jak─ů pieni─ůdz i bankowo┼Ť─ç odgrywaj─ů w ┼é─ůczeniu (mikroekonomicznych) rynk├│w mi─Ödzy sob─ů.

Główne wyróżniki szkoły austriackiej:

  • tak samo jak ekonomia klasyczna krytykuje interwencj─Ö rz─ůdu i kontrol─Ö cen;
  • dobra rzadkie nie mog─ů by─ç marnowane i maj─ů przys┼éu┼╝y─ç si─Ö jak najwi─Ökszej grupie os├│b;
  • warto┼Ť─ç produktu definiuje konsument.

Ekonomia Marksistowska

Makroekonomia ­čîĆ Makroekonomia

Kierunek ekonomii zapocz─ůtkowany przez Karola Marksa w XIX wieku. Podkre┼Ťla nier├│wny i niepewny charakter kapitalizmu. Wzywa do radykalnie innego podej┼Ťcia do podstawowego problemu ekonomicznego. Opowiada si─Ö za interwencj─ů rz─ůdu we w┼éasno┼Ť─ç, planowanie i alokacj─Ö zasob├│w, zamiast polega─ç na wolnym rynku.

Główne wyróżniki ekonomii marksistowskiej:

  • teoria warto┼Ťci opartej na pracy;
  • obalenie kapitalizmu na rzecz socjalizmu;
  • rynek ca┼ékowicie kontrolowany przez rz─ůd.

Wska┼║niki makroekonomiczne

Makroekonomia jest do┼Ť─ç szerok─ů dziedzin─ů, ale dwa konkretne obszary badawcze reprezentuj─ů t─Ö dyscyplin─Ö. Pierwszy obszar to czynniki, kt├│re determinuj─ů d┼éugoterminowy wzrost gospodarczy, czyli wzrost dochodu narodowego. Drugi obejmuje przyczyny i konsekwencje kr├│tkoterminowych waha┼ä dochodu narodowego i zatrudnienia, znanych r├│wnie┼╝ jako cykl koniunkturalny.

Wzrost gospodarczy

Wzrost gospodarczy odnosi si─Ö do wzrostu zagregowanej produkcji w gospodarce. Makroekonomi┼Ťci staraj─ů si─Ö zrozumie─ç czynniki, kt├│re promuj─ů lub op├│┼║niaj─ů wzrost gospodarczy, aby wspiera─ç polityk─Ö gospodarcz─ů, kt├│ra b─Ödzie wspiera─ç rozw├│j, post─Öp i rosn─ůcy standard ┼╝ycia.

Ekonomi┼Ťci mog─ů u┼╝ywa─ç wielu wska┼║nik├│w do pomiaru wynik├│w gospodarczych. Wska┼║niki te dziel─ů si─Ö na 10 kategorii[1]:

  • Wska┼║niki produktu krajowego brutto: mierz─ů ile produkuje gospodarka;
  • Wska┼║niki wydatk├│w konsumpcyjnych: mierz─ů, ile kapita┼éu konsumenci wprowadzaj─ů z powrotem do gospodarki;
  • Wska┼║niki dochod├│w i oszcz─Ödno┼Ťci gospodarstw domowych: mierz─ů, ile konsumenci zarabiaj─ů i oszcz─Ödzaj─ů;
  • Wska┼║niki wydajno┼Ťci przemys┼éu: mierz─ů PKB w podziale na bran┼╝e;
  • Wska┼║niki handlu mi─Ödzynarodowego i inwestycji: wskazuj─ů bilans p┼éatniczy pomi─Ödzy partnerami handlowymi, ile jest przedmiotem handlu, a ile inwestycji mi─Ödzynarodowych;
  • Wska┼║niki cen i inflacji: wskazuj─ů wahania cen p┼éaconych za towary i us┼éugi oraz zmiany si┼éy nabywczej waluty;
  • Wska┼║niki inwestycji w ┼Ťrodki trwa┼ée: wskazuj─ů, ile kapita┼éu jest zamro┼╝onego w ┼Ťrodkach trwa┼éych;
  • Wska┼║niki zatrudnienia: pokazuje zatrudnienie wed┼éug bran┼╝y, stanu, regionu i innych obszar├│w;
  • Wska┼║niki rz─ůdowe: pokazuj─ů, ile rz─ůd wydaje i otrzymuje;
  • Wska┼║niki specjalne: Wszystkie inne wska┼║niki ekonomiczne, takie jak dystrybucja dochod├│w osobistych, globalne ┼éa┼äcuchy warto┼Ťci, wydatki na opiek─Ö zdrowotn─ů, dobrobyt ma┼éych firm i inne.

Makroekonomia najcz─Östsze pytania:

Czym jest makroekonomia w ekonomii?

Jakie s─ů 3 g┼é├│wne problemy makroekonomii?

Dlaczego makroekonomia jest wa┼╝na?


Źródła:

[1] G┼é├│wny urz─ůd statystyczny dzieli wska┼║niki makroekonomiczne na 28 kategorii. W celu zmniejszenia pozycji zosta┼é wykorzystany podzia┼é z Biura Analiz Finansowych Stan├│w Zjednoczonych (BEA).

5/5 - (3 votes)

Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

Seraphinite AcceleratorOptimized by Seraphinite Accelerator
Turns on site high speed to be attractive for people and search engines.