Czym jest ekonomia? ­čÄô

Czym jest ekonomia? Bada, w jaki spos├│b ludzie oraz podmioty gospodarcze podejmuj─ů decyzj─Ö, co do wykorzystania ograniczonych zasob├│w, kt├│re posiadaj─ů, w celu zaspokojenia swoich potrzeb. Najpro┼Ťciej m├│wi─ůc, jest to nauka o gospodarowaniu, czyli nauka zajmuj─ůc─ů si─Ö problemem wyboru.

Czy ekonomia jest nauk─ů ┼Ťcis┼é─ů? Paradoksem ekonomii jest to, ┼╝e nie jest nauk─ů ┼Ťcis┼é─ů, a pos┼éuguje si─Ö aparatem matematycznym.

G┼é├│wnymi dzia┼éami tej nauki jest mirko i makro. Mikroekonomia, bada to, co uwa┼╝ane jest za podstawowe elementy gospodarki, czyli decyzji (interakcji) poszczeg├│lnych jednostek. Przyk┼éadami takich jednostek mog─ů by─ç gospodarstwa domowe, firmy, kupuj─ůcy oraz sprzedaj─ůcy. Natomiast makroekonomia bada gospodark─Ö jako ca┼éo┼Ť─ç, w kt├│rej wp┼éywaj─ů na siebie nawzajem produkcja, konsumpcja, oszcz─Ödno┼Ťci, inwestycje a tak┼╝e pozosta┼ée czynniki takie jak bezrobocie, inflacja, wzrost gospodarczy, polityka oraz inne zasoby.

Inne znacz─ůce rozr├│┼╝nienia tej dziedziny nauki obejmuj─ů t─Ö mi─Ödzy ekonomi─ů: pozytywn─ů, kt├│ra opisuje ÔÇ×co jestÔÇŁ, normatywn─ů, kt├│ra wyja┼Ťnia ÔÇ×co powinno by─çÔÇŁ, mi─Ödzy klasyczn─ů a behawioraln─ů oraz mi─Ödzy ortodoksyjn─ů a heterodoksyjn─ů.

Nauka o gospodarowaniu to nie tylko liczby

Jest to nauka spo┼éeczna maj─ůca udzia┼é w wielu dziedzinach, w tym nauki o polityce, geografii, in┼╝ynierii, matematyce, psychologii, socjologii, prawie, medycynie i biznesie. G┼é├│wnym celem ekonomii jest okre┼Ťlenie najbardziej racjonalnego i efektywnego wykorzystania zasob├│w do osi─ůgni─Öcia maksymalnych cel├│w osobistych i spo┼éecznych. Nauka ta pr├│buje rozwi─ůza─ç szereg problem├│w jakimi jest produkcja i zatrudnienie, inwestycje i oszcz─Ödno┼Ťci, zdrowie, pieni─ůdze i system bankowy, polityka fiskalna i monetarna, handel mi─Ödzynarodowy, organizacja i regulacja przemys┼éowa, urbanizacja czy kwestie ┼Ťrodowiskowe lub prawne (takie jak tworzenie i egzekwowanie praw w┼éasno┼Ťci).

Historia nauki o gospodarowaniu

Pocz─ůtki si─Ögaj─ů staro┼╝ytno┼Ťci, kiedy to ludzie zacz─Öli wymienia┼ä towary i us┼éugi na zasadzie barteru. Jednak┼╝e, jako dyscyplina akademicka rozpocz─Ö┼éa sw├│j rozw├│j w XIX wieku dzi─Öki takim nazwiskom jak Adam Smith, David Ricardo oraz John Stuart Mill. Dzie┼éa pierwszych ekonomist├│w by┼éy inspirowane wydarzeniami, kt├│re mia┼éy miejsce w czasie ich ┼╝ywota ÔÇö rewolucja przemys┼éowa, rozw├│j wolnego handlu, trudno┼Ťci zwi─ůzane z ub├│stwem oraz nier├│wno┼Ťciami spo┼éecznymi.

355 p.n.e Ksenofont ÔÇ×Pierwszy EkonomistaÔÇŁ

Pierwsze pismo o ekonomii powsta┼éo w staro┼╝ytnej Grecji, stworzy┼é je Ksenofont oko┼éo 355 p.n.e. Tytu┼é jego dzie┼éa ÔÇ×OikonomikosÔÇŁ powsta┼é z po┼é─ůczenia dw├│ch s┼é├│w ÔÇ×oikoÔÇŁÔÇö dom oraz ÔÇ×nomosÔÇŁÔÇö prawo. Natomiast opisane zasady dotyczy┼éy tylko sposobu zarz─ůdzania zasobami w gospodarstwie domowym.

Czym jest ekonomia? ­čÄô czym jest ekonomia

1776 r. Adam Smith ÔÇ×Ojciec EkonomiiÔÇŁ

Ekonomia polityczna zosta┼éa po raz pierwszy opisana przez szkockiego filozofa Adama Smitha w 1776 roku w dziele ÔÇ×Badania nad natur─ů i przyczynami bogactwa narod├│wÔÇŁ (skr├│t ÔÇ×Bogactwo Narod├│wÔÇŁ), kt├│re zdoby┼éo rozg┼éos pod koniec XIX wieku. Co wa┼╝ne, dzie┼éo to jest uwa┼╝ane za pierwsz─ů pr├│b─Ö naukowej analizy zjawisk ekonomicznych.

Ponadto Adam Smith stworzy┼é termin ÔÇ×Niewidzialna r─Öka rynkuÔÇŁ, kt├│ry jest metafor─ů uczestnik├│w rynku, kt├│rzy jako jednostka, chc─ůc zwi─Ökszy─ç sw├│j prywatny doch├│d przyczyniaj─ů si─Ö do tego by, doch├│d spo┼éeczny by┼é wy┼╝szy. Uwa┼╝a┼é, ┼╝e rz─ůd powinien ingerowa─ç w gospodark─Ö w minimalnym stopniu, poniewa┼╝ wolny rynek doprowadzi do zwi─Ökszenia produkcji i og├│lnego dobrobytu.

Czym jest ekonomia? Adam Smith

1798 ÔÇö 1849 r. John Stuard Mill, Jean-Baptiste Say, Thomas Carlye

John Stuart Mill (1844) zdefiniowa┼é temat w kontek┼Ťcie spo┼éecznym w swoim eseju ÔÇ×O definicji ekonomii politycznej i w┼éa┼Ťciwej jej metodzie badawczejÔÇŁ jako:

ÔÇ×Nauka, kt├│ra ┼Ťledzi prawa takich zjawisk spo┼éecznych, jakie wynikaj─ů z po┼é─ůczonych dzia┼éa┼ä ludzko┼Ťci w celu wytworzenia bogactwa, o ile zjawiska te nie s─ů modyfikowane przez d─ů┼╝enie do jakiegokolwiek innego celuÔÇŁ [1].

Jean-Baptiste Say (1803) oddzielaj─ůc t─Ö dziedzin─Ö nauki od jej zastosowa┼ä w polityce publicznej zdefiniowa┼é j─ů jako nauk─Ö o tworzeniu, dystrybucji i konsumpcji bogactwa.

Od strony satyrycznej Thomas Carlyle w swoim eseju z 1849 r. ┼╝artobliwie u┼╝y┼é terminu ÔÇ×ponura naukaÔÇŁ jako epitet dla ekonomii klasycznej, kt├│ra w tym kontek┼Ťcie cz─Östo kojarzona jest z pesymistyczn─ů analiz─ů Malthusa (1798).

1890 r. Alfred Marshall

Alfred Marshall przedstawi┼é w swoim podr─Öczniku ÔÇ×Zasady ekonomikiÔÇŁ (org. ÔÇ×Principles of EconomicsÔÇŁ) (1890) szeroko cytowan─ů definicj─Ö, kt├│ra podzieli┼éa ekonomi─Ö (poza bogactwo i poziom spo┼éeczny) do poziomu mikroekonomicznego:

ÔÇ×Ekonomia jest nauk─ů o cz┼éowieku w zwyk┼éej dzia┼éalno┼Ťci ┼╝yciowej. Pyta, jak uzyskuje on swoje dochody i jak je wykorzystuje. Tak wi─Öc z jednej strony jest to nauka o bogactwie, a z drugiej, wa┼╝niejszej strony, cz─Ö┼Ť─ç nauki o cz┼éowiekuÔÇŁ [2].

1932 r. Lionel Robbins

Lionel Robbins (1932) opracowa┼é definicje kt├│ra prawdopodobnie jest najcz─Ö┼Ťciej stosowana do opisania tej dziedziny nauki:

ÔÇ× [ÔÇŽ] Jest nauk─ů badaj─ůc─ů zachowanie cz┼éowieka jako relacj─Ö mi─Ödzy celami a ograniczonymi ┼Ťrodkami, kt├│re maj─ů alternatywne zastosowaniaÔÇŁ [3].

Główny podział ekonomii

Mikroekonomia oraz makroekonomia

Mikroekonomia bada gospodark─Ö w w─ůskiej skali, czyli zajmuje si─Ö interakcj─ů popytu i poda┼╝y na poszczeg├│lnych rynkach towar├│w i us┼éug. Natomiast makroekonomia bada gospodark─Ö w szerokiej skali, czyli bada to jak dzia┼éa gospodarka jako ca┼éo┼Ť─ç. Przyk┼éadowo stopa bezrobocia, PKB.

Ekonomia pozytywna oraz normatywna

Pozytywna opisuje i wyja┼Ťnia r├│┼╝ne zjawiska ekonomiczne na podstawie aktualnie dost─Öpnych danych (opiera si─Ö na faktach), odpowiada na pytanie ÔÇ×co jestÔÇŁ. Natomiast normatywna wybiega w przysz┼éo┼Ť─ç i opowiada si─Ö za tym jaka gospodarka powinna by─ç (opiera si─Ö na s─ůdach warto┼Ťciuj─ůcych), odpowiada na pytanie ÔÇ×co powinno by─çÔÇŁ.

Klasyczna oraz behawioralna

Klasyczna zak┼éada, ┼╝e ludzkie zachowania s─ů racjonalne, natomiast behawioralna twierdzi, ┼╝e ludzie w swych decyzjach pope┼éniaj─ů b┼é─Ödy i nie zawsze wybieraj─ů to, co maksymalizuje ich satysfakcj─Ö.

Ekonomia ortodoksyjna oraz heterodoksyjna

Ortodoksyjna (g┼é├│wnego nurtu) to teorie ekonomiczne, kt├│re s─ů szeroko akceptowalne przez ekonomist├│w. Natomiast heterodoksyjna wykracza poza g┼é├│wny nurt przez co jest akceptowalna przez w─ůskie grono ekonomist├│w. Granica mi─Ödzy tymi podzia┼éami jest p┼éynna i zmienia si─Ö na przestrzeni lat. Do aktualnej ekonomii ortodoksyjnej zaliczane s─ů neoklasycyzm oraz keynesizm. Natomiast do heterodoksyjnej marksizm oraz szko┼éa austriacka.

Główne problemy ekonomii / podstawowe pytania ekonomii

G┼é├│wnym problemem ekonomii jest ograniczono┼Ť─ç zasob├│w. Jednak┼╝e Noblista z dziedziny ekonomii Paul Samuelson opisa┼é w swej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×EkonomiaÔÇŁ (org. ÔÇ×Economics: An introductory analysisÔÇŁ) zagadnienie, kt├│re nazywa ÔÇ×trio problem├│w z organizacj─ů rzadkich zasob├│w” [4]. S─ů to trzy powi─ůzane ze sob─ů problemy przed kt├│rymi stoj─ů wszystkie spo┼éecze┼ästwa w celu rozwi─ůzania problemu niedoboru.

Zagadnienie to jest opisywane pod r├│┼╝nymi nazwami ÔÇ×trzy problemy ekonomiiÔÇŁ, ÔÇ×podstawowe pytania ekonomiiÔÇŁ lub ÔÇ×trzy pytania SamuelsonaÔÇŁ.

Wed┼éug noblisty fundamentalnymi problemami (pytaniami) przed kt├│rymi stoj─ů gospodarki to:

  1. Co?
    • Jakie dobro zostanie wprowadzone na rynek i w jakiej ilo┼Ťci?
    • Czy gospodarka powinna produkowa─ç wi─Öcej aut czy wi─Öcej motor├│w?
  2. Jak?
    • Jakie zostan─ů do tego wykorzystane technologie oraz materia┼éy?
    • Jakie zadania b─Öd─ů wykonywa─ç poszczeg├│lne osoby?
    • Na jak─ů skal─Ö b─Ödzie odbywa─ç si─Ö produkcja?
  3. Dla kogo?
    • Dla kogo b─Öd─ů produkowane towary?
    • Kto uzyskuje korzy┼Ťci z konsumpcji d├│br i us┼éug?
    • Czy dobra b─Öd─ů rozdzielane w┼Ťr├│d potrzebuj─ůcych, czy na zasadach wolnego rynku?

W celu uzyskania odpowiedzi na powyższe pytania, a co za tym idzie uzyskać odpowiedź na główny problem ekonomiczny, gospodarka musi wykorzystywać zasoby do tworzenia i dystrybucji dóbr i usług potrzebnym społeczeństwu według zasad ekonomicznych takich jak koszt alternatywny.

Czym zajmuje si─Ö ekonomista?

Ekonomista analizuje zwi─ůzek mi─Ödzy zasobami, produkcj─ů a wydajno┼Ťci─ů. Jego spostrze┼╝enia s─ů wykorzystywane do kszta┼étowania polityki gospodarczej zwi─ůzanej ze stopami procentowymi, stop─ů bezrobocia, przepisami podatkowymi, strategiami firm oraz mi─Ödzynarodowymi umowami handlowymi.

Aby dostrzec przysz┼ée trendy lub sporz─ůdzi─ç prognozy gospodarcze, ekonomi┼Ťci wykorzystuj─ů wska┼║niki ekonomiczne, takie jak wska┼║nik cen konsumpcyjnych i produkt krajowy brutto.

Ekonomista to wszechstronny zaw├│d, dlatego cz─Östo pracuje w zawodzie ksi─Ögowego lub w controllingu. Ponadto ekonomi┼Ťci cz─Östo zatrudniani s─ů jako bankierzy, profesorowie, po┼Ťrednicy finansowi, analitycy lub doradcy w firmach / korporacjach.

Czym jest ekonomia? Zbi├│r prostych definicji

Cztery najcz─Ö┼Ťciej spotykane definicje:

  1. Jest nauk─ů o gospodarowaniu.
  2. Jest nauk─ů o procesach gospodarczych, kt├│re maj─ů na celu zaspokojenie ludzkich potrzeb.
    Procesy gospodarcze to np. procesy:
    • Produkcyjne,
    • Podzia┼éu,
    • Wymiany,
    • Konsumpcji.
  3. Zajmuje si─Ö problemem wyboru. Odpowiada na pytania, jak maj─ůc ograniczone zasoby zaspokoi─ç ludzkie nieograniczone potrzeby.
  4. Jest nauk─ů pomagaj─ůc─ů w podj─Öciu optymalnej decyzji.

5/5 - (6 votes)